Steun ons en help Nederland vooruit

zaterdag 15 februari 2020

Bezuinigingen in zorg, vertrouwen in wethouder weg

De Gemeente Wijchen heeft grote tekorten bij de Wmo en vooral de Jeugdzorg. De afgelopen jaren zijn de kosten heel snel gestegen. De middelen vanuit het Rijk bleven daar ver bij achter. Wijchen moest over 2018 en 2019 miljoenen bijleggen. Dat is niet vol te houden. Daarom heeft het college bezuinigingsvoorstellen gemaakt. Daarover moest de raad in een heel snel tempo beslissen; op 8 februari was er een informatiebijeenkomst, op 11 februari een commissievergadering en op 13 februari een ingelaste raadsvergadering. Hoewel de hele raad begrip heeft voor de noodzaak te bezuinigen, was er veel discussie over bepaalde maatregelen en over hoe wethouder Burgers omging met voorstellen van de raad. Het kostte hem zelfs een motie van wantrouwen, ingediend door de hele oppositie.

Bezuinigingsvoorstel

De Beslisnota bezuinigingsvoorstel Wmo en jeugdhulp 2020 vraagt de raad te besluiten tot het terugdringen van het kostenniveau op de onderdelen Jeugdhulp en Wmo in 2020 met minstens 1,7 miljoen. Dit te bewerkstelligen door invoeren van onderstaande maatregelen:

  • a) Het verbeteren en stringenter toepassen van Triage.
  • b) Het invoeren van budgetplafonds voor leveranciers.
  • c) Door middel van wachtlijsten zorggebruik te beperken.
  • d) Het aanscherpen van kwaliteitseisen.
  • e) Aanpassen van productbeschrijvingen.
  • f) Kosten verminderen van dienstverlening.

Inbreng D66 in commissie en raad

In zijn betogen in de raadscommissie en de raad erkende Kees van Galen namens D66 Wijchen dat de noodzaak tot bezuinigen duidelijk is. De kosten zijn de pan uit gerezen en terugdringen daarvan is absoluut noodzakelijk. Maar bij diverse van de voorgestelde maatregelen vraag je je af, waarom is dat niet veel eerder gebeurd? Dit nu voorstellen is eigenlijk toegeven: we hadden het totaal niet in de hand, we waren de regie kwijt.

  • Triage: Uitstekend, een goede triage is de basis. Het begint met het verhaal aanhoren en de juiste vragen stellen. Maar als de triage niet goed was, waarom is dit dan niet veel eerder tegen het licht gehouden? Waarom heeft de gemeente de controle over de Sociaal Wijkteam uit handen gegeven? [NB: triage is beoordelen wat de ernst is, wat prioriteit heeft en hoeveel tijd de zorg rondom deze vraag kost en dat een patiënt de juiste zorg op het juiste moment krijgt bij de juiste hulpverlener].
  • Budgetplafonds per aanbieder: Niet prettig, maar wel acceptabel, maar dan ook incentive om binnen budget afgewogen beslissing te maken, dus een doorleverplicht! Mag niet zo zijn dat aanbieder na half jaar zegt: ik doe niets meer want het geld is op. Vraag: is aan budgetplafond een doorleverplicht gekoppeld en zo nee, waarom niet?
  • Aanscherpen kwaliteitseisen: Uitstekend, wederom, waarom niet eerder gebeurd?
  • Aanpassen productbeschrijvingen: Acceptabel. Ook hier geldt, bepaalde zaken zouden toch al eerder zijn gedaan, is dat dan niet gebeurd wethouder? Voorbeeld: als in 2013 zou er een scootmobielpool komen en nu wordt het voorgesteld als nieuwe maatregel.
  • Kosten verminderen abo-contracten: Uitstekend, waarom is dit niet veel eerder gedaan? Dat had ons (10 fte x 30k) € 300.000 per jaar kunnen besparen en je hebt met vaste ipv flexibele mensen een veel betere basis voor het Sociaal Wijkteam!

Wachtlijsten niet als maatregel gebruiken

Waar we ons als D66 Wijchen fel tegen keren is maatregel c: “Door middel van wachtlijsten zorggebruik te beperken”. D66 heeft heel veel moeite met het bewust creëren van langer wachttijden. Bovendien is er geen risico-analyse geweest: wat is de impact van de maatregelen, hoe veel mensen betreft het, welke risico’s lopen die mensen, welke risico’s loopt de gemeente. Zonder risico-analyse voldoet het college niet aan zijn verantwoordingsplicht. De taken van de gemeenten staan duidelijk in o.a. de Jeugdwet. Gemeenten hebben een jeugdhulpplicht: het voorzien in een kwalitatief en kwantitatief toereikend aanbod van jeugdhulp.

D66 Wijchen bracht in de raad een amendement in om deze maatregel te schrappen: extra wachtlijsten creëren mag geen bezuinigingsmaatregel zijn. Dit amendement met de (in overleg met andere partijen aangepaste) volgende tekst: “Wachtlijsten niet hanteren als instrument, maar accepteren dat deze kunnen ontstaan” werd uiteindelijke raadsbreed aangenomen.

Contractenbeheer

Met de komst van Rondom Wijchen heeft Wijchen zich deels afgekeerd van de regio en heeft aan Rondom Wijchen de inkoop en het contractenbeheer uitbesteed. Dat was naar mening van D66 Wijchen een van de weeffouten in de constructie. Nu zijn inkoop en contractenbeheer terug naar de gemeente. Andere gemeenten laten dit via het Regionaal Ondersteuningsbureau (ROB) doen; daar zitten de professionals. Via de Motie visie op samenwerking met het ROB vroeg D66 Wijchen om een visie over het ook door Wijchen weer aansluiten bij het ROB en daarmee de samenwerking in de regio. Vreemd genoeg werd deze motie door de wethouder ontraden en twee coalitiepartijen vonden hem ‘te vroeg’. Alle andere partijen waren voor, maar Kernachtig Wijchen en de PvdA hielden hem tegen.

Zes amendementen en drie moties

Vanuit de raad werden maar liefst 6 amendementen en 3 moties ingebracht, vooral vanuit de oppositie. D66 was eerste of mede-indiener van het amendement over de wachtlijsten (zie boven) en het amendement ‘Meten is weten’, waarin CDA, D66 en de VVD opriepen tot een nulmeting op de voorgestelde maatregelen zodat je ook de effecten kunt meten. D66 bracht zelf de motie Samenwerking ROB in en was mede-indiener van de (raadsbrede) motie Het goede gesprek, waarin de raad opriep om regelmatig kwalitatieve gesprekken te houden met cliënten en zorgverleners. En D66 was uiteindelijk ook mede-indiener van de motie van wantrouwen. Zie hier voor alle stukken, amendementen en moties.

Motie van wantrouwen

In zijn repliek op de ingebrachte amendementen en moties toonde wethouder Burgers zich bepaald niet politiek sensitief, maar serveerde eigenlijk de raad (en dan vooral de oppositie) af. Amendementen en moties die bedoeld waren om constructief mee te denken vanuit begrip voor de bezuinigingsopdracht, in feite om de wethouder in zijn kracht te zetten en om de maatregelen zo goed mogelijk te kunnen laten landen, werden afgedaan als onzin, ‘doen we al’ of ‘dat ontraden we’.

Vooral zijn reactie op het amendement ‘Meten is weten’ was onthutsend. Tijdens de commissievergadering had hij nog gezegd nulmetingen vanzelfsprekend te vinden. Nu wees hij dat af en zegde slechts ‘waar mogelijk’ toe. In feite betekent dat (en opnieuw) niet voldoende kunnen monitoren of de maatregelen effect hebben.

Dat was de spreekwoordelijke druppel: de hele oppositie diende een motie van wantrouwen in. De coalitiepartijen vonden het zwaar overtrokken om op basis van het optreden van de wethouder bij deze beslisnota zo’n motie in te dienen.

Niet in control

Voor D66 ging het echter niet alleen om deze beslisnota. Het ging om hoe deze wethouder al veel langer blijk geeft niet in control te zijn. Bij Rondom Wijchen was hij de regie kwijt terwijl hij wel de politieke verantwoordelijkheid had en heeft over de Wmo en Jeugdzorg. Dat leidde eind november 2019 al tot een motie van afkeuring. De wethouder stelde nu zeer teleurgesteld te zijn over de motie van wantrouwen, juist nu “hij met zijn team zo hard aan het werk is om de zaken weer op de rails te krijgen”.

D66 repliceerde in het debat dat juist daarom we van de wethouder een heel andere benadering van voorstellen vanuit de raad hadden verwacht. “We kwamen echt niet met deze motie in de achterzak naar de raad vanavond”, zo stelde Kees van Galen. “Maar we betrekken wel alles wat er in de afgelopen maanden is gebeurd aan het optreden vanavond. We moeten helaas tot de conclusie komen dat deze wethouder die eerder deel van het probleem was niet langer deel van de oplossing zal zijn. Het is een te groot risico om deze ingrijpende bezuinigingsmaatregelen en dit dossier nog verder over te laten aan een wethouder die er te weinig grip op heeft.”

Op vragen van Kernachtig Wijchen werd door Kees benadrukt dat D66 Wijchen altijd, of nu deze wethouder blijft of dat er andere op de post zit, een kritisch-constructieve houding zal hebben en voorstellen die voorliggen op hun inhoud zal beoordelen. Vanzelfsprekend keerden de coalitiepartijen zich fel tegen de oppositie en stemden de motie weg.

Voorstellen aangenomen

Ondanks de motie van wantrouwen werden door D66 Wijchen het voorstel zelf en de amendementen en moties op hun inhoud van commentaar voorzien en beoordeeld. Dat hoort ook bij de kritisch-constructieve opstelling van D66. Zie iBabs online wat het eindoordeel van D66 was over de amendementen en moties. CDA en Wijchen Lokaal waren van oordeel dat ze tegen de beslisnota zelf, dus tegen de bezuinigingsvoorstellen moesten stemmen. Dat vond D66 Wijchen niet, wij stemden vóór de (op voorstel van D66 geamendeerde) beslisnota.

De pers over de bezuinigingsvoorstellen en het debat

Zie de berichtgeving in de Gelderlander: Wethouder Titus Burgers onder vuur (Gelderlander 11-2-2020) en Snijden in de zorg: Wijchense wethouder overleeft motie van wantrouwen (Gelderlander 14-2-2020).

Zie de verslaggeving op RN7: Wijchen zet bijl aan jeugdhulp en Wmo om fors tekort te dichten en PvdA-wethouder Wijchen overleeft motie van wantrouwen.

Zie hier de Wegwijs van 19-2-2020 (p.1, 5 en 20).