Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 29 november 2019

Kosten Jeugdzorg onbeheersbaar

Op de agenda van de raad van Wijchen stond 28 november de beslisnota Aanvullende subsidieaanvraag 2019 Rondom Wijchen. Het college stelde voor om “In 2019 incidenteel € 2.452.000 aanvullend subsidie beschikbaar te stellen aan Rondom Wijchen, bestaande uit: a. € 1.700.000 voor zorgkosten; b. € 752.000 voor bedrijfsvoeringskosten.

Dat was aanleiding voor een pittig debat. Maar vijf minuten voordat het debat zou beginnen kondigde de wethouder opeens aan dat Rondom Wijchen eind 2019 stopt.


Namens D66 Wijchen voerde Kees van Galen het woord in de raad. Hij kwam als tweede aan het woord. Voor hem had Karin Hoogteijling (CDA Wijchen) al een gezamenlijke motie van CDA en D66 aangekondigd om te komen tot een grondige analyse. Zij toonde zich in haar betoog allerminst amused over de hele gang van zaken.

Betoog D66 Wijchen

D66 Wijchen is net als de hele raad overvallen door de plotselinge mededeling dat samenwerking tussen de gemeente en Rondom Wijchen stopt. Maar dat tast de essentie van mijn betoog niet aan. Onder welk construct ook zullen we wat moeten doen om de kosten van de Jeugdzorg te beheersen. En dat lukt nu niet!

We hebben het over de extra kosten voor Rondom Wijchen en ik wil dit benaderen vanuit twee invalshoeken, beheersmatig en politiek.

Beheersmatig: is iemand in control?

De kosten voor Rondom Wijchen lopen de pan uit. In 2018 3 miljoen tekort. Voor 2019 behalve de 7,5k bedrijfsvoering 1,7 tot wellicht 2,2 miljoen overschrijding van de begroting. De gedachte achter populatiegebonden bekostiging was: de aanbieders krijgen een zak met geld, bestaat alleen in theorie. In feite is dat in Wijchen niet het geval. De bekostiging is niet gebonden, maar ongebonden, losgelagen.

Kennelijk heeft noch Rondom Wijchen, noch de gemeente greep op de kosten. De grote overschrijdingen voor jeugdzorg zijn niet te verklaren uit de cijfers, noch die van Rondom Wijchen, noch die van het CBS (die de aantallen en soorten behandelingen meet). Er is tot op heden onvoldoende aangegeven wat de oorzaken van die hoge kosten zijn. De raad wordt keer op keer met rug tegen de muur gezet. Rondom Wijchen lijkt steeds meer een open-einde-regeling en dat is niet vol te houden!

Eigenlijk kunnen we de beslisnota die goedkeuren. Dit gaat in tegen alles wat met de raad is afgesproken. Maar zijn we verder als RW failliet gaat, als rekeningen niet worden betaald, als cliënten de dupe worden? Maar het is wel 1 minuut óver 12.

Laat duidelijk zijn: D66 Wijchen vindt dat mensen die zorg nodig hebben die moeten krijgen. Maar er mag best kritischer naar worden gekeken. D66 Wijchen wil een grondige analyse van zowel de kosten als de manier van toekennen én het uitvoeren van zorgvragen. Daarbij dient het onderscheid duidelijk te worden tussen kosten waarop de gemeente, Rondom Wijchen en/of externe partijen invloed hebben. We moeten nu echt weten wat de oorzaken zijn.

20191128 Motie analyse kosten Jeugdzorg

Daarom dienen CDA en D66 de motie Analyse Jeugdwet in. We weten hoe moeilijk die analyse is. Maar je kunt als raad niet langer wegkijken en alleen maar braaf, een beetje grommend, jaar op jaar de tekorten aanvullen. Tekorten die gevolgen zullen hebben voor alle inwoners van Wijchen.

En misschien moet de boel op de schop. Misschien moet ook de toegangspoort anders worden georganiseerd. Onlangs was in Binnenlands bestuur te lezen: Gemeenten waar (ook) zorgaanbieders in het wijkteam zitten, zich geconfronteerd zien met hogere kosten die met toegekende maatwerkvoorzieningen gepaard gaan dan in wijkteams met medewerkers die in dienst zijn van gemeenten”.

Maar op dit moment is het overduidelijk dat de wethouder de greep heeft verloren en dat is niet acceptabel.

Politiek: wie wist wat en waarom is de raad niet tijdig geïnformeerd?

Daarmee komen we op de politieke invalshoek. We hebben het niet alleen over de beheersmaatregelen maar ook over het proces binnen de gemeente en de politiek. Hierbij speelt de vraag over de controle en verantwoordelijkheid, maar ook de vraag over het goed informeren van de raad. 

Daarom vragen wij de verantwoordelijke wethouders het volgende:

  • Op 21 oktober werd wethouder Burgers door Rondom Wijchen geïnformeerd over de hoge tekorten over 2019; ze vroegen bijna 3 miljoen extra.
  • Op 7 november, meer dan 2 weken later, was de Begrotingsraad. Daar is hier niets over gezegd.
  • Was de portefeuillehouder toen op de hoogte van het verwachte tekort, ja of nee? Ja, want hij stuurde op 29 oktober een antwoord en gaf dus aan ‘ik heb het gelezen’.
  • Heeft de portefeuillehouder dit toen gedeeld binnen het college en was de wethouder van financiën op de hoogte, ja of nee?
  • Waarom is de raad voorafgaande aan en tijdens de Begrotingsvergadering hierover niet geïnformeerd?

Bijdragen van andere partijen

De VVD is van mening dat het bij Rondom Wijchen dus kennelijk een zootje is. De VVD had een motie willen inbrengen over beheersmaatregelen, maar trekt deze nu in omdat Rondom Wijchen stopt. Ook vraagt de VVD zich af waarom we zouden moeten aannemen dat de gemeente het geheel wel kan managen als dat kennelijk Rondom Wijchen niet is gelukt.

Kernachtig Wijchen (K8W) wijst er op dat Wijchen niet de enige gemeente is met grote overschrijdingen bij de Jeugdzorg. Dus we moeten niet doen alsof het heel bijzonder is dat er kosten overschrijdingen zijn. Er moeten beheersmaatregelen komen, we moeten leren van de ervaringen, maar we moeten wel door. K8W zal de motie van CDA & D66 niet steunen, maar kan zich wel grotendeels vinden in de inhoud.

Sociaal Wijchen is onthutst door de mededeling dat Rondom Wijchen stopt en stelt voor de subsidieverstrekking aan te houden tot we precies weten wat er aan de hand is.

Lokaal Wijchen vraagt zich af waarom z’n belangrijk dossier niet eerst in een commissievergadering is behandeld [daar ontbrak de tijd voor, KvG]. Rondom Wijchen had de aanvraag veel eerder moeten doen. LW zal de motie van CDA & D66 niet steunen, “want die heeft nu geen nut meer”.

De PvdA is onthutst en heeft veel zorgen. Er ontbreekt een degelijke analyse. Maar de rekening zal moeten worden betaald [dus aanvullende subsidie vertrekt, KvG]. De PvdA zegt “wel blij te zijn dat we de andere kant op gaan” [dus dat er een einde komt aan Rondom Wijchen]. En de PvdA wil de motie van CDA & D66 niet steunen, “want die is nu onnodig”.

Repliek van het college

Na een lange schorsing en intern beraad komt het college met zijn repliek. Wethouder Burgers zegt inderdaad op 21 oktober de brief van Rondom Wijchen te hebben gehad en dit enkel dagen later met het bestuur van Rondom Wijchen te hebben besproken. Hij beoordeelde de aanvraag als “onvoldoende en onbetrouwbaar” en heeft dat 29 oktober aan Rondom Wijchen geschreven. Hij vond dat hij met deze gegevens niet naar de raad kon.

Wethouder Gerrits bevestigt dat het op 29 oktober met hem is besproken en dat de conclusie was “dat de informatie onbetrouwbaar en onvolledig” was, en daarmee niet rijp om de raad erover te informeren. Op 7 november was de Begrotingsraad, maar pas op 9 november werd duidelijk wat de hoogte van de extra kosten werkelijk was. OP 12 november is het college geïnformeerd en op 14 november de auditcommissie. Dus volgens hem was er niets mis met de gang van zaken.

Wethouder Burgers herinnert de raad aan de recente brief van minister De Jong met het voornemen om de jeugdzorg regionaal te organiseren. Met alle perikelen die er al waren was dat een extra reden om te stoppen met Rondom Wijchen. Hij vindt daarom de motie van CDA & D66 niet meer geldig en ontraadt deze motie. Wel zegt hij toe “de aandachtspunten zullen we meenemen”. De kosten die nu door Rondom Wijchen zijn gevraagd zijn al gemaakt, de zorg is verleend.

Motie van afkeuring

Na de repliek van het college volgt weer een schorsing. Omdat het college het niet tijdig en adequaat informeren van de raad bagatelliseert en omdat er gebrek aan verantwoordelijkheidszin is en er kennelijk onvoldoende bewustheid is bij het college over de noodzaak te komen tot een snelle en grondige aanpak besluiten D66 & CDA om een Motie van Afkeuring is te dienen.

20191128 Motie van afkeuring

Als eerste indiener van de motie leest Kees van Galen hem voor:

constaterende, dat

  • In Wijchen per 1-1-2018 een systeem van zogenoemde ‘populatiegebonden bekostiging’ is ingevoerd;
  • Het uitgangspunt is bekostiging van Jeugdzorg en Wmo op basis van een ‘lumpsum’, die is gekoppeld aan de toegekende rijksmiddelen;
  • Daartoe de coöperatie Rondom Wijchen is opgericht;
  • Er zeer grote kostenoverschrijdingen zijn, zowel in 2018 als in 2019, die voor rekening komen van de gemeente;
  • De wethouder kennelijk het principe van populatiegebonden bekostiging niet meer deelt en geen blijk geeft greep te hebben of te krijgen op de uitdijende kosten;
  • De raad meermalen zeer laat is geïnformeerd, en zelfs dat informatie over overschrijdingen die bekend was vóór de begrotingsvergadering van 7 november niet op dat moment is gedeeld met de raad;
  • De verantwoordelijke wethouder en daarmee het college onvoldoende blijk geeft van zijn eigen rol en verantwoordelijkheid in het proces.

Spreekt uit zijn afkeuring over deze gang van zaken, het beheer van dit dossier en het nalaten de raad tijdig te informeren;

Roept het college op de raad in de toekomst adequaat en tijdig te informeren, een plan van aanpak voor verbetering te maken en dat voor te leggen aan de raad.

Debat tweede termijn

In de tweede termijn komen de partijen in omgekeerde volgorde aan het woord.

De PvdA zegt het afscheid nemen van Rondom Wijchen van harte te steunen. Ze vindt de motie van afkeuring ongepast. De PvdA wil een grondige analyse, maar zal de motie Analyse Jeugdzorg niet steunen. Na interpellatie van D66 waarom wel de inhoud van een motie te steunen maar niet de motie zelf is het antwoord dat dat nu eenmaal de mening van de PvdA is.

Wijchen Lokaal zegt de moties wel te steunen en Sociaal Wijchen zegt ook zijn steun toe.

Kernachtig Wijchen vindt de uitleg van het college plausibel en komt opnieuw met zijn verhaal over de rijksmiddelen die onvoldoende zijn voor de jeugdzorg en toont bezorgdheid en wil analyse maar zal beide moties niet steunen. K8W krijgt repliek van de VDD: “je kunt je niet alleen verschuilen achter het rijk”. De VVD wil echter de moties niet steunen.

D66 weer aan het woord

D66 Wijchen krijgt het woord. Kees geeft aan dat de uitleg van het college een rookgordijn is. De verantwoordelijkheid om de raad goed te informeren en serieus te nemen wordt niet genomen. Ook al wist je niet exact de hoogte van de extra kosten omdat de aanvraag kennelijk deels te betwisten was, dan nog wist je dat ze zeer hoog zouden zijn en dan je tenminste een miljoen of meer extra kwijt zou zijn. Dat op zich is meer dan voldoende reden om de raad te informeren, zeker tijdens een begrotingsvergadering. Er is zelfs geen winstwaarschuwing afgegeven! Dat nalaten is het college verwijtbaar.

Hij betreurt ook dat de coalitiepartijen de motie Analyse Jeugdzorg niet wensen te steunen, hoewel er wel wordt gezegd het grotendeels met de inhoud eens te zien. Het argument dat Rondom Wijchen stopt en dus de motie zijn geldigheid zou hebben verloren klopt niet. Ook in de nieuwe situatie, wie ook de rol van Rondom Wijchen overneemt, de gemeente zelf of een ander construct, de noodzaak van een grondige analyse blijft en is misschien nog wel urgenter geworden. De motie gaat niet over Rondom Wijchen, maar over de Jeugdzorg en hij hoopt namens D66 en het CDA toch op steun.

Verder vraagt D66 Wijchen om duidelijkheid wie er nu beslist in het stoppen met Rondom Wijchen, is dat de raad of het college? Het was immers de raad die uiteindelijk koos voor deze constructie, dus moet ook de raad beslissen ermee te stoppen? Ook wil D66 weten wat de kosten van de ontvlechting zullen zijn, of dit betekent dat Wijchen nu weer de regionale samenwerking gaat opzoeken en wanneer er over dit dossier een extra debat of raadsvergadering zal volgen. Tenslotte memoreert D66 Wijchen zijn opstelling in de afgelopen jaren als het ging om de populatiegebonden bekostiging. We waren zeer kritisch, hebben gewaarschuwd voor valkuilen, waren de enige partij die tegenstemden. We hebben, tot onze spijt, gelijk gekregen. En dat is echt tot onze spijt, want principes als welzijn voor zorg en ontschotting, en dus de filosofie erachter, die steunden we wel.

Na D66 krijgt het CDA nog het woord en zij sluit zich in grote lijnen aan bij D66. Het CDA voegt daaraan toe werkelijk “verbijsterd” te zijn door de opstelling en de houding van het college in deze.

Stemmingen

Eerst wordt de beslisnota zelf in stemming gebracht. D66 Wijchen legt een stemverklaring af “we met pijn in het hart en omdat we de zorgverleners en degenen die de zorg nodig hebben niet in de kou kunnen laten staan voor de nota zullen stemmen”. Uiteindelijk stemt alleen Sociaal Wijchen tegen en alle ander partijen voor.

De stemmingen over de moties lopen zoals verwacht grotendeels langs de lijnen van oppositie en coalitie:

Motie van Afkeuring:

Voor: D66 (2), CDA (4), WS (1) en WL (2). Tegen: K8W (11, 1 onthouding wegens familierelatie met collegelid), VVD (3) en PvdA (3). Dus verworpen.

Motie Analyse Jeugdzorg:

Voor: D66 (2), CDA (4), WS (1). Tegen: K8W (12), VVD (3), PvdA (3) en (verrassend) WL (2). Dus verworpen.


Links naar de besproken beslisnota en de bijlagen:

Thema

Wijchen is een sociale gemeente

D66 wil dat waar mogelijk, door goede voorlichting en preventie, zorg kan worden voorkomen. Als zorg geboden moet worden staat zorg in en door de vertrouwde omgeving centraal. Hierbij hecht D66 grote waarde aan de regie door zorgvrager en diens omgeving.

Lees meer