Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 7 november 2019

Het menu voor 2020

Betoog begrotingsvergadering 7 november 2019

Zo’n begroting voelt als kerstmis. We naderen het einde van het jaar, halen herinneringen op, en maken onze voornemens voor het nieuwe. Iedereen bereidt zich wekenlang voor: wat staat er op het menu en gaan we nog iets bijzonders doen? Vaak eindigt het in hetzelfde patroon als vorig jaar.

Laten we voorafgaand aan het diner herinneringen ophalen

Menig Wijchenaar die terugkijkt op 2019 denkt aan stakingen. We zagen boeren, bouwers en basisschooldocenten staken. In Wijchen staakten bewoners over de bouwplannen aan het Meer. Ook opperde een inwoner een belastingstaking op Facebook. Het wordt dus tijd voor goede voornemens mét concrete plannen.

Goede voornemens

De Wijchense goede voornemens laten zich verpakken in de woorden: “Niet alles kan nu”. U kunt ze teruglezen op pagina 7 van de begroting. Mocht u die titel bekend voorkomen, dat kan: want “Niet alles kan”, was het advies van de commissie Remkes over de stikstofcrisis. Er is één verschil in de titel: het woord “nu”. In Nederland kan niet alles, in Wijchen kan niet alles nú. Wijchen roept op tot realisme in het huidige financieel klimaat. We hopen dat dit zo zal zijn, maar we vragen ons af of dit tegen beter weten in is.

Wat staat er op het menu?

Op het Wijchens menu valt natuurlijk het hoofdgerecht OZB op. Een bekende sluitpost en als u zich verdiept in het verleden zult u ontdekken dat D66 zich hier flink druk over kan maken. De voorgestelde stijging is enorm! Buiten alles van hetgeen we eerder meemaakte. Het wordt nog een beetje gladgestreken door aan te geven dat de OZB zelfs met ruim 30% verhoogd had kunnen worden. In dat perspectief lijkt het mee te vallen, maar de Wijchenaar gaat dit merken in zijn portemonnee, zo’n 100 euro erbij. Het is een noodgreep en we vullen in de tussentijd de algemene reserve nog wat aan met het omkiepen van een paar spaarpotten.

Motie Vergroening OZB

Wat D66 Wijchen zou willen is een visie op ons OZB-beleid. Geen paniekvoetbal om de vier jaar, maar een herkenbare lijn. Ook willen we een vergroening van ons OZB-beleid, zodat groen doen wordt gestimuleerd. Dit wordt ook aangemoedigd door de Vereniging van Nederlandse gemeenten. We dienen hiertoe een motie in, samen met K8W en PvdA.

Motie Energie in eigen beheer

Daarnaast roepen we op om na te denken over het aantrekken van meer inkomsten, dan uitgaven. De 2e motie die D66 indient is hier een voorbeeld van. We dienen deze motie in met K8W, PvdA en VVD. D66 Wijchen vraagt al jaren om aan de slag te gaan met energiekansen voor Wijchen. De gemeente Wijchen moet voor energiewinning verantwoordelijkheid nemen. Door beperkingen van het eigen beleid laten we nu al jaren kansen liggen. We zijn blij dat de coalitie nu ook kritisch tegen het eigen beleid aan durft te kijken en dat we met elkaar kunnen oproepen om de mogelijkheden van energiewinning in eigen beheer te onderzoeken. Het zou ons een nog betere positie op de energiemarkt geven als we hierin samenwerken met Druten en met onze kenniscentra zoals Hogeschool en Techische Universiteit.

Motie Meer ruimte door Pensioenakkoord

Daarnaast zien we ruimte ontstaan vanwege het pensioenakkoord. Daar gaat onze 3e motie van vanavond over. We hebben geconstateerd dat de gevolgen van het pensioenakkoord niet zijn doorberekend in de begroting. Het pensioenakkoord heeft gevolgen voor onze ambtelijke kosten, kosten voor onze bijstandsuitkeringen en kosten voor Sociale Werkplaats medewerkers. D66 roept daarom in een motie op om hiervoor een zo accuraat mogelijke berekening te maken en deze te delen met de raad.

In 2020 zal het dessert bestaan uit de omgevingswet, want die treedt op 1 januari 2021 in werking. In de begroting lezen we over afname van leges en groter risico op grondsaneringen. Zou je hier geen reserve voor moeten opbouwen voor de overgangsperiode? We kunnen straks niet alleen naar het Rijk wijzen, net als bij de jeugdzorg, maar zullen moeten anticiperen op de toekomst. Natuurlijk weten we dat heel veel gemeenten moeite hebben met de kosten rondom jeugdzorg. Maar wat kunnen we van afgelopen jaar leren met het oog op de omgevingswet? En wat kunnen we leren van onze buren, als Beuningen die wel uitkwamen met hun middelen? Om dit stukje af te ronden zou ik jeugzorg en OZB aan elkaar willen vlechten: D66 is van mening dat we solidair moeten zijn. Iedereen in Wijchen die zorg nodig heeft moet die kunnen krijgen. Het tekort dat nu is ontstaan in onze begroting is voor een groot deel te wijten aan de decentralisatie. Daarom kunnen we de OZB-verhoging steunen.

Gaan we nog iets bijzonders doen?

Als we het nou anders aanpakken? Wat als we er een progressief verhaal van maken? Ik heb 3 onderwerpen waarmee ik u wil inspireren, namelijk 1. verduurzaming van het programma verkeer en vervoer, 2. transparantie in kosten en baten van afval (ja mensen, daar is die weer) en de toeristenbelasting:

  • Verduurzaming van het programma verkeer en vervoer

Toen ik dit programma las, moest ik het jaartal van de begroting controleren. Was het 2010 of 2020? Laten we nou eens in 2020 concrete stappen zetten in het elektrisch laden van auto’s, milieuzones, ontmoedigingsbeleid voor auto’s in en rond het centrum, fietsenstallingen, fietssnelwegen en het aantrekken en faciliteren van bedrijven die met multimodulaire mobiliteitshubs werken aan de rand van het dorp? Durven we in navolging van Nijmegen minder parkeerplaatsen te  realiseren in plaats van meer parkeerplaatsen? Gaan we met elkaar stappen zetten in het verminderen van brommers? En laten we komen tot een integraal beleid op leefbaarheid, waarin groen/verkeer/gezondheid één zijn. De kosten voor deze duurzaamheidsstappen hoeven de pan niet uit te rijzen. Het gaat veelal al over het faciliteren en stimuleren. Omdat D66 vindt dat het college hierin te weinig visie toont, zal D66 u in 2020 op weg helpen met een initiatiefvoorstel.

  • Transparantie in kosten en baten van afval

Dat was de naam van de motie die D66 indiende tijdens de behandeling van de kaderbrief 2019. Het effect ervan hebben inwoners kunnen zien in hun aanslag Gemeentelijke belasting 2019 door €24,00 terug te krijgen.

Waar het overschot in 2017 nog ‘maar’4 ton was, is dit in 2018 opgelopen tot bijna 7 ton. En in 2019 is er óók een batig saldo van ruim 8 ton. Komende jaren blijft dit beeld naar verwachting continueren.

Daarnaast heeft D66 zich in 2019 hard gemaakt om het tarief van afval niet verder te laten stijgen, door na te denken over een alternatief ophaalschema. We werden toen door bijna alle partijen weggestemd, want het zou maar over een paar euro gaan. We zeiden toen al: ook een paar euro, voor elke post, worden uiteindelijk heel veel euro’s op het totaal. En wie de begroting voor 2020 nu goed doorneemt, zal zich realiseren dat dit waar was. Alleen al met bestaand beleid stijgen de Wijchense woonlasten met 10%. Daar komt nu nog eens het voorstel van een OZB verhoging bovenop van 10%. En dan nog de stijging in afvalkosten. Wijchen komt er in een benchmark met regiogemeenten goed uit, maar wat heeft de Wijchense inwoner daaraan? De Wijchenaar kijkt naar welk bedrag van zijn bankrekening wordt afgeschreven en vergelijkt dat met vorig jaar.

Het is dus niet voor het eerst dat D66 zich hard maakt voor transparantie in afvalkosten en opbrengsten. Het blijft ondoorzichtig. En dat zou zo niet moeten zijn. Daarom dienen we vandaag geen motie in, maar schriftelijke vragen, samen met het CDA.

  • Toeristenbelasting

Bij deze begroting wordt ons gevraagd in te stemmen met een verhoging  van de toeristenbelasting. Daarbij zijn 3 zaken interessant: 1. Interessant is dat Druten geen toeristenbelasting heeft. 2. D66 Wijchen een tegenstander is van toeristenbelasting. 3. Er heeft geen ondernemerspeiling plaatsgevonden. Gelukkig gaan we de toeristenbelasting pas in december vaststellen, bij de lokale belastingen. Niet nu dus. Vragen beantwoord ik graag na afloop.

Conclusie van deze maaltijd

De oplossing is natuurlijk niet gemakkelijk met een niet sluitende begroting en daarvoor ook begrip voor de grote uitdaging van het college. Het gaat dit jaar over gróte uitdagingen. Daar kan je geen pleisters plakken, daarbij moet je visie tonen. Die visie kan wat D66 Wijchen betreft niet zonder anticiperen op mogelijke risico’s en kansen. Juist daar kan het college er nog wel een paar tandjes bijzetten: op het gebied van woonlasten, transparantie over financiën en op duurzaamheidsgebied. D66 Wijchen zal zich daarbij constructief opstellen en het college strak controleren.

En zo eindigen we hetzelfde als met kerstmis: vaak eten we hetzelfde als vorig jaar. Ook in Wijchen, we bezuinigen 50K, draaien een paar potjes om en zetten de OZB kraan wat verder open. We hopen vooral ook dat het meerjarenperspectief uitkomt. U heeft echter kunnen horen dat D66 Wijchen u enkele bijzondere variaties toonde op dit standaard menu. Bij interesse voor volgend jaar kunt u ze nog eens teruglezen. Dank u wel voorzitter.