Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 4 juli 2019

Betoog D66 jaarrekening en perspectiefnota 2019

Hieronder kan u het betoog van fractievoorzitter Emmy Wittenberg tijdens de bespreking van de jaarrekening en perspectiefnota 2019 teruglezen. Wilt u liever de opname bekijken dan kan u dit doen op onze Facebookpagina.

Betoog jaarrekening 2018 en perspectiefnota 2019

Het was 6 april 2019. De fractie van D66 bracht een bezoek aan Social Club Hand in Hand in wijkcentrum Zuid. Buiten was het nog fris, dus trokken we onze jas uit en koffie werd aangenomen. Wat onwennig waren we wel toen ons werd gevraagd achter in een zaal plaats te nemen waar statushouders Nederlands leerden. Met bewondering keken we toe naar de inzet van onze nieuwe buren. Vervolgens werden we gevraagd of we open stonden voor een gesprek met een gezin. Zij hadden van onze komst gehoord en waren speciaal naar de Social Club gekomen om hun probleem voor te leggen.

“Goed, dat zullen we doen.” Maar dat was makkelijker gezegd dan gedaan. Vader en moeder van het gezin zaten aan tafel en werden getolkt door vrijwilligers van de Social Club. Met veel vijven en zessen dachten we het probleem op tafel te hebben. Deze mensen wilden een paar ogenschijnlijk kleine aanpassingen aan hun woning realiseren. Ze waren al meerdere keren met Talis in gesprek geweest, meerdere keren met de gemeente, maar telkens werden ze van het kastje naar de muur gestuurd. Zo ingewikkeld leek de vraag nou ook weer niet, maar het achterhalen van de vraag was wel ingewikkeld! Want stel jezelf nou voor, dat je sinds 2018 Nederlands leert, en in 2019 een aanvraag moet doen voor een woningaanpassing.

Het komt wel goed schatje

In 2018 vestigden zij zich in Wijchen. Hoe stonden we er dat jaar voor? Wat vindt D66 van de jaarrekening? In het kort kan je zeggen: uiteindelijk kwam alles goed. Dat is een compliment aan de wethouder en het ambtelijk apparaat. Als nieuweling in de Wijchense politiek heb ik me laten vertellen dat Wijchen bekend staat om zijn conservatieve begroting: eerst hoog van de toren blazen, uiteindelijk geld overhouden. Begrijp me niet verkeerd, ik zie het liever zó dan andersom. Ik vertel het u zoals ik het hoor en lees. Gisteren kon u nog lezen in de ingezonden brief van oud D66 raadslid Sjef Daverveld: “het is goed wonen en leven in onze gemeente”. Ergens weergalmde de stem van een reclame in mijn hoofd: “Het komt wel goed schatje.”

Laagdrempelige inzet van tolken

Hadden wij dat maar kunnen zeggen die 6 april jongstleden. Onze gesprekspartners zaten echt met hun handen in het haar. Hun dochtertje is namelijk rolstoelafhankelijk. En nu ze ouder wordt, is het steeds lastiger om haar de trap op te tillen. Er is een badkamer beneden, maar goede verzorging van haar is daar niet mogelijk. Daarom vroegen ze een extra ventilatierooster in het dak van die badkamer. Zodat het binnenklimaat verbetert. Hoe lastig kan het zijn? Heel lastig dus, als je de taal niet spreekt. En als je informele tolk de taal ook onvoldoende machtig is. Een mogelijk simpele vraag is al gauw complex als er een taalbarrière is.

Een van de belangrijkste taken van de WDW is de dienstverlening aan inwoners. We vroegen daarom aan onze gemeente hoe er wordt omgegaan met statushouders in de periode dat ze de Nederlandse taal nog onvoldoende machtig zijn. Het antwoord luidde als volgt: “We zijn daarin terughoudend, aangezien een statushouder zelf verantwoordelijk is om er voor te zorgen dat hij zich verstaanbaar kan maken.” D66 vindt dat je mensen een springplank moet geven op het moment dat ze dat nodig hebben. Geen vangnet, maar een zetje omhoog. Zeker in het geval van complexe WMO of financiële problematiek. Voor mensen die goed Nederlands spreken, is het al lastig om de juiste zorg of aanpassing te regelen. Zonder de hulp van een beëdigd tolk is het heel ingewikkeld om je probleem duidelijk te maken. Tolken moeten daarom niet terughoudend worden ingezet, maar laagdrempelig, zoals in onze casus. Daarmee gaan we statushouders niet pamperen, maar geven we ze de dienstverlening die ze nodig hebben. Want op het moment dat communicatie de problemen meer complex maakt, schieten we ons doel voorbij. Daarnaast worden soms ook kinderen ingezet als tolk, heeft ook een statushouder recht op privacy en is er genoeg reden om te twijfelen aan de kwaliteit van de vertaling bij informele tolken.

Waar we de komende jaren staan voor een grote uitdaging in WMO en jeugdzorg, is onze reserve voor integratie en participatie goed gevuld. Laat taal geen reden zijn voor onnodige problemen. Sterker nog, adequate dienstverlening kan verdere problemen voorkomen. Daarom pleiten wij voor een laagdrempelige inzet van tolken bij complexe WMO en financiële vragen en dienen een motie in. We vinden hierbij Vluchtelingenwerk Wijchen aan onze zijde.

Internet als basisvoorziening

Op diezelfde dag in april constateerden wij dat alle MFA’s, wijk- en dorpscentra zelf moeten voorzien in hun internetverbinding. Dat betekent dat elke huurder zelf zijn aansluiting moet aanvragen en betalen. Het kabinet, bij monde van VVD-minister Kamp, liet al in 2016 weten dat internet een basisbehoefte is. Dan moeten we dit ook als basisvoorziening aanbieden. De gemeente heeft het voordeel van de grote inkoper. Bent u het met D66 eens dat dit in het basispakket naast gas, water en licht thuishoort? Steun dan onze motie.

Steun water op school

Over het kabinet en water gesproken. Het kabinet trekt de knip voor watertappunten op schoolpleinen van basisscholen. Ik citeer staatssecretaris Blokhuis: “Met een watertap wordt het voor spelende kinderen veel aantrekkelijker om daar water te drinken en dan snel door te voetballen.” D66 dient vandaag samen met CDA een motie in om dit mogelijk te maken in Wijchen. Onze landelijke overheid betaalt 75% van de aanlegkosten en onderhoud en dat betekent dat er nog zo’n 800 euro overblijft per watertappunt. Zeven van de acht scholen in de kern Wijchen hebben al aangegeven interesse te hebben. Dit is een unieke kans in subsidie en draagvlak. Het is aan ons raad om, net als bij het eerste Wijchense watertappunt in 2012, verantwoordelijkheid te nemen en samen met stichting Kans & Kleur te zoeken naar mogelijkheden om uitvoering te geven aan het Nationale Preventieakkoord in strijd tegen overgewicht. Bent u het met ons eens, dan steunt u onze motie!

Duurzame keuzes #voordetoekomst

U hoort mij geen oplossing geven voor de tekorten op WMO en jeugdzorg. Maar zowel de motie voor anderstaligen als de watertappunten kunnen een bescheiden positieve bijdrage leveren aan de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners. Die oplossing moeten we met elkaar gaan verkennen. Niet in één goed gesprek, niet in twee, maar daar zullen we deze hele raadsperiode voor nodig hebben. De insteek van D66 zal daarbij altijd op de lange termijn zijn gericht. Op duurzaamheid en op de toekomstige generatie. Mijn generatie zal opnieuw keuzes moet gaan maken. Mijn generatie, die werd geboren in de naweeën van een economische crisis, maar als kind veelal opgroeide in een tijd waarin het elk jaar beter ging. Mijn generatie, die zich realiseert dat dit geluk niet vanzelfsprekend is. De tijd dat je huis elk jaar meer waard wordt is voorbij. De tijd dat je toch maar een vliegticket kocht, omdat die goedkoper was dan de trein, gaat ook voorbij. De ongekende toename in vermogen en bezit van de afgelopen 60 jaar, gaan we niet evenaren. Zo geldt dat ook voor onze gemeentekas.

Betaald parkeren, hoger bouwen en herindelen

Onze gemeente heeft veel eenmalige inkomsten gehad uit onder andere grondexploitaties. Maar tot nog toe heeft de gemeente Wijchen die niet aantoonbaar ingezet voor de toekomst: om ook voor de toekomst verzekerd te zijn van het nu geboden voorzieningenniveau. Van de huidige voorzieningen maak ook ik dankbaar gebruik, maar ik realiseer me dat dit niet normaal is als ik naar andere gemeenten kijk. Dat het ook anders kan. En om de begroting sluitend te krijgen zal het wellicht ook anders moeten. Veel extra inkomsten zijn bijvoorbeeld gaan zitten in stenen en niet in verduurzaming zodat exploitatie ook in de toekomst verzekerd is. De eerste keuze van ons college in de perspectiefnota is op zoek gaan naar meer inkomstenbronnen, maar in hoeverre is die realistisch? Wat doet u thuis met uw huishoudboekje? Meer gaan werken, of bezuinigen? D66 gaat al jaren het gesprek aan over niet sexy onderwerpen. Die voor ons logisch zijn en die bovendien extra inkomsten genereren: betaald parkeren, hoger bouwen en laat ik herindeling niet vergeten. Allemaal onderwerpen waar u deze raadsperiode niet over wil spreken. Maar die Wijchen wel vooruit zullen helpen.

100 jaar algemeen kiesrecht

Soms moet je je nek uitsteken. En gaan staan voor je ideaal. Zo ook al die vrouwen in onze geschiedenis die hebben gestreden voor gelijke behandeling. Ik ben dankbaar dat ik hier mag staan. Vandaag, op 4 juli 2019, 100 jaar nadat het algemeen kiesrecht is ingevoerd waardoor ook vrouwen eindelijk naar de stembus mochten. Een mijlpaal in onze geschiedenis. Hoe mooi zou het zijn als we een paar rolmodellen eren met hun naam een straatnaambord? Een eerbetoon dat we in Wijchen tot op heden alleen aan mannen hebben gegund. Daarom dienen wij een motie in en we rekenen op uw steun. Voor vrouwen die visie hebben getoond, moed en lef om door te pakken. Zij zijn voor iedereen een voorbeeld.

Tot slot: duurzaamheid

D66 dient vandaag vier moties in. En u staat niet te springen om meer uitgaven wat logisch is. Maar de straatnamen kosten u niets. Internet in wijkcentra wordt ook al betaald door de gemeente, zij het indirect via de subsidie voor de wijkvereniging. De watertappunten zijn een schijntje en voor de tolken is een reserve. Maar wellicht mist u nog iets in dit rijtje: een duurzaamheidsmotie? Het afgelopen jaar werd ons telkens gezegd “wacht u op de uitwerking van…” Maar het is niet dat wij hebben stilgezeten: D66 Wijchen heeft met succes een procesvoorstel voor de evaluatie van de gedragscode windenergie bedongen. D66 is op de bühne geklommen om elektrisch laden voor elk huis mogelijk te maken. Dankzij een motie van D66 was u goed gekleed met warme truiendag en we hebben Wijchen het verschil laten zien tussen een waterstofauto en 100% elektrisch. Nu is het aan u: de evaluatie van de gedragscode, het plan voor elektrisch vervoer en het Wijchense beleid voor zonneakkers.

Voorzitter, ik ga afsluiten. U heeft de reactie van D66 op de jaarrekening vernomen. U heeft onze reactie op de perspectiefnota gehoord. We zien met veel interesse uit naar uw voorstellen bij de begroting voor 2020. Zodat ook ik tegen mijn kinderen kan zeggen: “Het komt wel goed schatje.”

Emmy Wittenberg
Fractievoorzitter D66 Wijchen