Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 5 juli 2018

Betoog D66 Wijchen Kaderbrief 2019

De tekst van het betoog door Emmy Wittenberg namens D66 Wijchen tijdens de bespreking van de jaarrekening 2017 en kaderbrief 2019 van de gemeente Wijchen op 5 juli 2018.

Betoog jaarrekening en kaderbrief

“D66 Wijchen staat voor duurzaamheid en transparant bestuur. Ik neem u mee in mijn betoog.

In de vier maanden tussen de verkiezingen en nu verscheen het een en ander in de pers over de coalitieakkoorden in Gelderland. Ook Wijchen wist de pers te halen met het akkoord “Iedereen doet mee”. De titel klinkt als een nieuwe carnavalskraker, wellicht dat de gebroeders Rossig ook deze geste kunnen oppakken.

Waar we vooral veel over lazen was over duurzaamheid. Een hot item nu 2050 dichterbij komt en we de opwarming aan den lijve ervaren in deze warme raadszaal. Echter, weinig concrete plannen over duurzaamheid in het coalitie-akkoord van Wijchen. De Gelderlander kopte in juni: Genoeg ambitie, maar hoe dan? De woorden van Vincent Cantrijn zal ik hier niet herhalen. En last but not least verschenen we deze week in de berekening van Het Gelders Energieakkoord op plaats 38 van de 48.

Het is dan ook teleurstellend en bevestigend tegelijk dat de bespreking van de Wijchense duurzaamheids- en milieuplannen zijn doorgeschoven tot na het zomerreces. Onder het mom van: “de vele veranderingen vanuit het Rijk.” Weet U, ik vind dit een prachtig excuus. Dus wat mij betreft staat het u vrij om hem op te schrijven, misschien komt die nog een keer van pas. Maar, nu we een paar maanden respijt hebben is er genoeg inspiratie op te doen in de regio. Met het Gelders Energieakkoord in de hand kunnen we gluren bij de buren. Laten we bijvoorbeeld Rheden nemen. Een gemeente met zo goed als evenveel inwoners als Wijchen. Omgerekend naar een rapportcijfer kregen zij een 9. En Wijchen, als voorzitter van het portefeuillehoudersoverleg duurzaamheid met maar liefst 18 gemeentes in de regio, kwam er bekaaid vanaf met een 2. Hoe kan je de leider zijn, als je zelf bijles nodig hebt? U weet net als ik, als je zo’n dikke onvoldoende haalt dan moet je alle zeilen bijzetten om te slagen. Maar, U vindt D66 aan boord. Wij steunen u in het maken van wezenlijke keuzes, in samenwerking met onze inwoners en het bedrijfsleven.

Wat het bedrijfsleven betreft: Wijchen heeft het grootste industrieterrein van Gelderland. Mag ik daar een ambitie aan toevoegen? D66 Wijchen droomt van het meest duurzame energieterrein van Europa. Doorpakken met windturbines, groene daken en zonnepanelen. Maar dat zal geen Bijsterhuizen zijn. De laatste jaren zijn de hectares danwel voor de nodige centen over de toonbank gegaan, maar onze duurzaamheidsambities aldaar zijn ter zijde geschoven. Als u betaald, dan mag u bouwen was het credo. Maar deze metalen dozen zijn niet voorbereid op zonnepanelen, groene daken of warmtepompen. Zou enkel de gunstige ligging ten opzichte van vliegvelden en onze lage WOZ-waarde als fonkelende diamant voor het bedrijfsleven opvallen? Óf is het ook ons niet-duurzame vestigingsklimaat wat het extra aantrekkelijk maakt? Er zijn nog maar een paar hectare in gemeentelijk bezit, over de rest hebben wij niks meer te zeggen. Daarom wil ik de wethouder vragen: bent u bereid om de hekken om het weiland te zetten? Duurzaamheidshekken wel te verstaan en alleen als een investeerder daar over heen wil springen, dan pas is hij koopman. We zullen uw programmaboek hier op toetsen in het najaar.

Over gluren bij de buren gesproken: een paar weken terug was ik in België. Daar hoorde ik dat al vanaf het jaar 2000 regenwatertanks verplicht zijn bij alle nieuwbouwwoningen om de wasmachine en het toilet mee door te spoelen. Voor zo’n maatregel hoeven we niet op het Rijk te wachten, dit kan Wijchen zelf initiëren. U kunt er nu mee aan de slag, of wachten tot het klimaatakkoord. En natuurlijk steunen we de motie van het CDA over circulaire economie. Maar… nog even over Rheden, daar stond circulaire economie al in het coalitieakkoord verwerkt.

Als laatste over duurzaamheid, maar waar transparant bestuur direct naar voren komt: de soap die windturbines heet. De plannen liggen tot ieders verwondering ter inzage en het klinkt als een concrete stap voorwaarts. Maar is dat wel zo? Is de wethouder het met ons eens dat er met de huidige gedragscode geen windmolens gaan komen? Het zou U sieren als U vanavond, nu we de visie op de toekomst van Wijchen bespreken,  een voorzet durft te nemen op de evaluatie van de gedragscode.

Verder over transparant bestuur. Op het eerste gezicht staan we er goed voor. Een solide beleid, niks aan te merken op de financiële kaders. Tot je verder gaat rekenen. De technische commissie hoeft zich voorlopig niet te vervelen. Want hoe we ook vragen, jaar na jaar, het lijkt schier onmogelijk om een paar tabelletjes naast elkaar te zetten zodat je een verloop ziet in tijd en zelf de rekensom na kunt maken. Neem nou afval: interessant en onduidelijk is wat de extra kosten zijn geweest van plotselinge wijziging van beleid. We zijn de boeken ingedoken, want cijfers liegen niet. Startend in 2015 was het verschil in baten en lasten bij afval nog maar 20k, dat liep in 2016 op naar 129k en 900k in 2017. Dit is niet te verklaren met de reserves en niet te verklaren door bijvoorbeeld BTW. Als het wel te verklaren is, waarom staat het er dan niet? Op deze manier lijkt het bezigheidstherapie voor raadsleden. 900k beste mensen, zelfs als ik de reserves er van af trekt dan blijft een half miljoen aan een strijkstok hangen. Winst op afval hoort terug te vloeien naar de inwoners. Oppotten mag alleen als het doel bekend is. Als het wel te verklaren is, waarom staat het er dan niet? Daarom dienen we een motie in.

Afval deel 2: Aan de andere kant gaat U wel meer kosten voor afval heffen in 2019. Wat als een pilot is gebracht, wordt zonder evaluatie overgeheveld naar gewenst structureel beleid. Een cadeautje voor de inwoners die zelf moeten afrekenen. Een gegeven paard mag je niet in de bek kijken, maar ik zal u zeggen: ik heb liever maden in de kliko, dan 6 euro voor 3 maanden bijbetalen. Ongeacht of je nu een tuin van 1000 m2 hebt, of 150m m2. Dit is niet de gebruiker betaalt, maar een solidariteitsbeginsel dat ons niet aanstaat. Een vraag aan de wethouder: gaat u de pilot zomerinzameling evalueren met de inwoners van Wijchen en legt u hen dan uit dat de zomerinzameling 6 euro extra kost? Pas dan kan een eerlijke afweging worden gemaakt. Graag uw antwoord.

Nog een strijkstok: in 2017 bleef 12k over door lagere kosten voor inspecties bij kinderopvang. Laat ik inzoomen op de gastouderopvang. Dat zal ik doen omdat dit een belangrijke vorm van opvang is, waarbij driekwart van de gastouders slechts een jaarinkomen onder bijstandsniveau verdient, maar een opvang die voorwaardelijk is voor veel ouders om überhaupt zelf te kunnen gaan werken. Waar al jaren op landelijk niveau wordt gelobbyd om geen leges te heffen voor gastouders, blijft Wijchen de leges verhogen. Geef ouders de keuze om passende opvang voor hun kind te regelen, de leges voor gastouderopvang zijn een boete op werk. Over gluren bij de buren gesproken: zouden Nijmegen, Grave, Oss en 97 andere gemeentes gek zijn? Zij stelden gastouders legesvrij. De kosten daarvoor zijn opgenomen in het Gemeentefonds. Als het Gemeentefonds niet toereikend is, moeten we met elkaar durven te zeggen dat we bijleggen. Maar het vervelende is dat we niet weten in hoeverre het Gemeentefonds toereikend is. Het staat niet in de stukken. Wij helpen U graag in bestuurlijke transparantie door het indienen van een motie.

Met interesse hebben we in de kaderbrief het wensenlijstje van de coalitie voor nieuw beleid gelezen. Waar we niet achter kwamen was waarop prioriteit 1 en 2 van elkaar te onderscheiden zijn. Ik zou graag een antwoord krijgen van de wethouder op mijn voorbeeld: bij het gewenste incidentele beleid zagen we bij prioriteit 1 Fruit staan. Bij een kiloprijs van 3 euro, zal er dagelijks 22 kilo fruit worden aangerukt om de hongerige magen in het Huis van de Gemeente te vullen. Dit in tegenstelling tot prioriteit 2, waarbij het lijstje start met eenmalige kosten voor het verhogen van de kindregeling tot 120%. De begrote bedragen voor het fruit en de kindregeling zijn nagenoeg gelijk. Waarom staat fruit op prioriteit 1 en de kindregeling op prioriteit 2? Graag hoor ik uw antwoord.

kaderbrief d66 wijchen sparenAfsluitend: we staan er goed voor in Wijchen. We mogen in onze handen knijpen met een financieel overschot. Aan de andere kant knijpt het ook; want het geld is van de inwoners van Wijchen. Is sparen wel zo’n goed plan? D66 Wijchen verwacht een visie op onze uitgaven in de toekomst die verder gaat dan anders denken, samen sparen. Het zou het college sieren als daar een plan voor gepresenteerd wordt.

Als laatste wil ik u zeggen dat we met de coalitiepartijen een motie indienen over ganzenoverlast. Hiermee geven een constructief vervolg aan wat met een kleine vraag uitmondde in een regionaal nieuwsitem. Laten we regelmatig met elkaar in gesprek gaan over onze doelen en ambities, dan volgt het gezamenlijke pad vanzelf.

Rest mij een laatste advies voor de begrotingsvergadering in november: zeg wat je doet en doe wat je zegt. Zeggen mag U daarbij ook vervangen door het woord schrijven.

Tot zover, dank U wel voorzitter.”

Emmy Wittenberg,
Fractievoorzitter D66 Wijchen